Jet Pulse Torbalı Filtre

Jet Pulse Torbalı Filtre Nedir?

Jet pulse torbalı filtre, proses gazındaki ve imalat sırasında havaya karışan tozu ayıran kuru tip bir filtreleme sistemidir. Çelik gövdenin içine, tozun niteliğine göre seçilmiş filtre torbaları dikey olarak yerleştirilir. Toz torbanın dış yüzeyinde kalır, temizlenen hava torbanın içinden yukarı çıkar ve gövdenin temiz hava bölmesinden bacaya verilir.

Adındaki “jet pulse” ifadesi torbaların temizlenme yöntemini anlatır. Torbalar kısa süreli basınçlı hava darbeleriyle, sistem çalışırken temizlenir. Bu yüzden her jet pulse ünitesi bir torbalı filtredir, ancak her torbalı filtre jet pulse yöntemiyle temizlenmez. Sarsmalı ve ters hava akışlı sistemlerde temizlik sırasında o bölüm devre dışı kalır.

Sistem yalnız toz tutmak için kurulmaz. Bunkerde biriken malzeme hava kilidi ile konveyöre ya da big bag çuvala aktarılır. Değerli hammadde taşıyan un, yem, çimento ve plastik hatlarında bu yapı, atık gibi görünen tozu üretime geri kazandırır. Kirli havanın atmosfere çıkmadan arıtılması da birçok tesiste çevre izni için şarttır.

Jet Pulse Torbalı Filtre Nasıl Çalışır?

Torbalı filtrenin çalışması iki aşamadan oluşur: filtreleme ve temizleme. İki aşama aynı anda sürer, bu nedenle emiş gün boyu kesintisiz devam eder.

Filtreleme aşaması

Kirli hava emiş ağzından gövdeye girer. Giriş bölgesinde hızı düşer ve iri taneler doğrudan bunkere iner. İnce toz torbaların dış yüzeyine yapışır, temiz hava ise kumaştan geçerek torbanın içinden yukarı çıkar. Yüzeyde biriken ince toz tabakası, yani toz keki, tutma verimini bir miktar artırır. Tabaka kalınlaştıkça ise basınç kaybı yükselir ve emiş zayıflar.

Jet pulse temizleme aşaması

Diyaframlı patlaç valf, hava tankındaki basınçlı havayı üfleme borusu ve venturi üzerinden torbanın içine kısa bir darbe olarak gönderir. Torba ani olarak şişer, yüzeydeki toz keki kırılır ve bunkere düşer. Darbeler sıra sıra ilerlediği için aynı anda yalnız bir torba sırası temizlenir, kalan torbalar filtrelemeye devam eder.

Temizlik iki şekilde başlatılır. Zaman kontrollü çalışmada darbeler sabit aralıkla verilir. Fark basıncı kontrollü çalışmada ise kirli ve temiz taraf arasındaki fark ayarlanan değeri aştığında temizlik başlar. İkinci yöntem basınçlı hava tüketimini ve torba yıpranmasını azalttığı için tercih edilir.

Jet Pulse Torbalı Filtre Sisteminin Bileşenleri

Jet pulse torbalı filtre tek bir gövde değil, birbirine bağlı parçalardan oluşan bir sistemdir. Bir parçanın yanlış seçilmesi diğerlerinin performansını da düşürür. Temel bileşenler şunlardır:

• Çelik gövde, temiz hava bölmesi ve toz biriktirme bunkeri
• Tozun niteliğine göre seçilen filtre torbaları ve torbayı taşıyan filtre kafesleri
• Basınçlı hava tankı, patlaç valf diyaframı, üfleme boruları ve venturiler
• Darbe sırasını ve süresini yöneten patlaç valf kontrol panosu
• Bunker altındaki hava kilidi (rotary valf), helezon ya da toz nakil konveyörü
• Emişi sağlayan endüstriyel fan, kanal tesisatı ve atış bacası
• Fan, valf ve boşaltma grubunu birlikte yöneten otomasyon panosu

Kumanda panosu, filtrenin hizmet vereceği makine ya da istasyonla senkron çalışacak biçimde projeye özel tasarlanır. Uzaktan start ve stop komutu, çalışma durumu ve alarm sinyalleri işletmeye kuru kontak olarak verilir. Böylece filtre bağlı olduğu üretim hattıyla birlikte tek merkezden izlenir ve kumanda edilir.

Jet Pulse Filtre Torbası Çeşitleri

Aynı gövdeye farklı kumaşlar takılabilir. Bu nedenle torba seçimi filtrenin ömrünü ve işletme maliyetini doğrudan belirler. Seçim gaz sıcaklığına, nem ve asit durumuna, tozun inceliğine ve yanıcı olup olmadığına göre yapılır. Kumaşın kesin sıcaklık sınırı teklifte kumaş föyüyle birlikte verilir.

Polyester filtre torbası

Polyester iğneli keçe, jet pulse ünitelerinde en yaygın kullanılan kumaştır. Hem yüzeyde hem derinlikte tutma sağlar ve genel amaçlı kuru tozda yüksek verim verir. Sınırı nem ve kimyasal tarafındadır. Yüksek nemli ve sıcak gazda lif mukavemeti düşer. Bu koşulda taban kumaş değiştirilir ya da girişte gaz soğutulur.

Antistatik filtre torbası

Antistatik torbada keçenin içine dokunan iletken iplik, biriken statik yükü kafes üzerinden gövdeye aktarır. Yanıcı toz taşıyan hatlarda tek başına yeterli değildir. Gövdeye patlama tahliye paneli ya da patlama kapağı eklenir ve tahliye yönü güvenli tarafa çevrilir.

Meta aramid (Nomex) filtre torbası

Meta aramid lifi yüksek sıcaklıkta boyut değiştirmediği için torba ile kafes arasındaki uyum korunur. Döküm ve çimento gibi sıcak gaz taşıyan hatlarda tercih edilir. Kükürt içeren baca gazında lif hızla yorulduğundan gaz sıcaklığının çiy noktasının üzerinde tutulması gerekir.

PTFE membranlı filtre torbası

Taban keçenin üzerine ince gözenekli bir zar kaplanır. Toz keçenin derinliğine girmez, zarın yüzeyinde kalır ve darbeyle kolayca dökülür. İnce ve yapışkan tozda basınç kaybını belirgin biçimde düşürür. Emisyon sınırı düşük tesislerde baca çıkışındaki toz konsantrasyonu daha kararlı seyreder.

Jet Pulse Torbalı Filtre Teknik Özellikleri ve Hesabı

Bir üniteyi tanımlayan değerler birbirine bağlıdır ve teklifte birlikte verilir. Biri değiştiğinde diğerleri de değişir. Aşağıdaki tablo teknik başlıkları ve bunları belirleyen etkenleri toplar.

Basınç kaybı işletmede en çok izlenen değerdir. Değer alışılmış aralığın üzerine çıktığında temizlik ayarı ya da torba durumu gözden geçirilir. Sürekli düşük seyreden bir fark ise torbada yırtık ya da oturma kaçağı olduğunu gösterebilir.

Jet pulse filtre hesabı nasıl yapılır?

Hesap, toplanacak hava debisinin belirlenmesiyle başlar. Emiş noktalarının sayısı, davlumbaz ölçüleri ve kanal içindeki taşıma hızı bu debiyi verir. Ardından tozun inceliğine ve yapışkanlığına göre hava kumaş oranı seçilir. Debi bu orana bölündüğünde gerekli filtre yüzey alanı bulunur.

Bir torbanın yüzeyi çapı, boyu ve pi sayısının çarpımıyla hesaplanır. Toplam alan bu değere bölünerek torba adedine ulaşılır. İnce ve yapışkan tozda hava kumaş oranı düşük tutulduğu için aynı debi daha fazla torba ister. Son adımda valf sayısı, tank hacmi ve fan basıncı bu verilere göre belirlenir. Bu nedenle jet pulse filtre hesabı katalogdan seçimle değil, sahadan alınan ölçüm verisiyle yapılır.

Jet Pulse Torbalı Filtre Seçiminde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Seçimde ilk bakılan değer tozun kendisidir. Tane boyutu, nem, yapışkanlık ve yanıcılık hem kumaşı hem gövde tasarımını değiştirir. Aşağıdaki başlıklar netleşmeden yapılan seçim, kağıt üstünde yeterli görünse de sahada beklenen emişi vermeyebilir.

• Toz karakteri: Aşındırıcı tozda giriş bölgesine aşınma payı bırakılır, iri tane için önde siklon kullanılır.
• Gaz sıcaklığı: Sıcaklık torbanın sürekli çalışma sınırının üzerindeyse girişe gaz soğutma ünitesi konur ya da sıcağa dayanıklı kumaş seçilir.
• Nem ve çiy noktası: Yoğuşma olan hatlarda toz torbaya yapışır, gövde yalıtımı ve kumaş buna göre seçilir.
• Yanıcı toz: Antistatik torba, topraklama ve patlama tahliyesi birlikte planlanır.
• Toz miktarı ve boşaltma: Günlük toz miktarı bunker hacmini, rotary valf ve big bag ya da kova tercihini belirler.
• Yerleşim: Torba değişimi için üstte erişim payı, iç ya da dış ortam koşulu ve basınçlı hava altyapısı değerlendirilir.

Çok ince ve kuru tozda, hacim sınırı olan yerlerde torba yerine jet pulse kartuş filtre daha küçük gövdede aynı filtre yüzeyini verebilir. Toz miktarı yüksek ya da gaz sıcaksa torbalı yapı daha uygundur.

Jet Pulse Torbalı Filtre Projelendirme ve İmalat Süreci

Projelendirme sahada ölçüm alınarak başlar. Toz kaynağının konumu, çalışma sıcaklığı, günlük toz miktarı ve mevcut kanal yerleşimi kaydedilir. Bu veriler olmadan yapılan tasarım çoğu zaman sahada beklenen emişi vermez.

Ölçümden sonra gövde ölçüsü, torba adedi, valf düzeni ve fan seçimi belirlenir, imalat resimleri hazırlanır. Gövde imal edildikten sonra kaynak dikişleri sızdırmazlık açısından kontrol edilir, çünkü kaçak yapan bir gövde emişi doğrudan zayıflatır ve tutulan tozu yeniden havaya karıştırabilir. Kumanda panosu aynı aşamada tesisin otomasyon altyapısına göre hazırlanır. Ünite, sahadaki montaj süresini kısaltacak biçimde bölümler hâlinde sevk edilir.

Jet Pulse Torbalı Filtre Montajı ve Bakımı

Montaj ve devreye alma

Montaj, gövdenin zemine ya da çelik konstrüksiyona sabitlenmesiyle başlar. Ardından kanal bağlantıları, basınçlı hava hattı, hava kilidi ve fan yerine alınır. Basınçlı hava hattına nem tutucu konulması atlanmaması gereken bir adımdır, çünkü nemli hava diyaframları ve torbayı yıpratır.

Devreye alma sırasında önce fan çalıştırılır ve emiş noktalarındaki hız ölçülür. Sonra darbe sırası, darbe süresi ve bekleme aralığı kontrol panosundan ayarlanır. Son adımda kirli ve temiz taraf arasındaki basınç farkı kaydedilir. Bu değer sonraki bakımların referansı olur.

Bakım ve torba değişimi

Bakımın merkezinde basınç farkı takibi bulunur. Değer referans aralığının üzerine çıktığında önce basınçlı hava basıncı ve diyafram valfler kontrol edilir. Bunker altındaki hava kilidi de düzenli izlenir, çünkü dolan bir bunker tozun torbalara geri tırmanmasına yol açar.

Torba değişimi genellikle basınç kaybının kalıcı biçimde yükselmesiyle ya da baca çıkışında toz görülmesiyle gündeme gelir. Değişim tek tek değil, bölüm bazında ve torbalar birlikte yapılır. Yeni ve eski torba karışık çalıştığında hava yeni torbalara yönelir ve bu torbalar daha çabuk yıpranır. Kafesler de aynı anda kontrol edilir, eğri ya da paslı kafes yeni torbayı kısa sürede yırtar.

Jet Pulse Torbalı Filtre Fiyatlarını Belirleyen Etkenler

Jet pulse torbalı filtre fiyatları sabit bir liste üzerinden verilmez. Toplam bedeli belirleyen başlıca kalemler şunlardır:

• Hava debisi ve buna bağlı filtre yüzey alanı ile torba adedi
• Torba kumaşı ve gövde malzemesi
• Fan gücü, kanal metrajı ve baca
• Otomasyon kapsamı ve makineyle entegrasyon
• Siklon, gaz soğutucu ya da patlama güvenliği gibi ek üniteler
• Montaj kapsamı ve sahadaki çelik konstrüksiyon

Değerlendirme yalnız yatırım bedeli üzerinden yapılmaz. Fan enerjisi, basınçlı hava sarfiyatı ve torba değişim aralığı işletme maliyetini oluşturur. Filtre alanı dar seçilmiş bir ünite ilk yatırımda ucuz görünse de daha yüksek basınç kaybıyla çalışır ve torbaları daha sık değiştirmeyi gerektirir.