
Gaz Türbin Filtresi
18 Ağustos 2026
Salyangoz Fan
5 Ekim 2026Radyal Fan
Radyal fan, düz kanatlı çarkı sayesinde aşındırıcı, yapışkan ve lifli tozu üzerinde biriktirmeden taşıyan santrifüj fan tipidir. Kanatlar mil eksenine dik ve eğimsiz olduğu için partikül kanada tutunamaz, merkezkaç kuvvetiyle dışarı atılır. Eğimli kanatların tıkandığı hatlarda radyal fan çalışmaya devam eder.
Dökümhane, çimento, geri dönüşüm, tekstil ve ahşap tesislerinde tozun fandan geçmesi gereken hatlarda çark aşınması, balans bozulması ve titreşim sık görülür. Radyal fan bu hatlar için kalın sac gövde ve değiştirilebilir aşınma yüzeyleriyle üretilir. FLTS, radyal fanları tesisin toz karakterine, debisine ve basınç ihtiyacına göre ölçüye özel imal eder.
- Tozu biriktirmeyen düz kanatlı çark
- Kalın sac gövde ve aşınma plakası seçeneği
- Filtre öncesi ya da sonrası konuma uygun yapı
- Dinamik balanslı çark, projeye özel ölçü
Radyal Fan Nedir?
Radyal fan, çark kanatlarının mil eksenine dik ve düz biçimde yerleştirildiği santrifüj fandır. Kanatlar öne ya da geriye eğilmediği için üzerlerinde toz birikecek bir cep oluşmaz. Bu özelliği, onu tozlu ve kirli hava taşıyan hatların fanı yapar.
Sektörde radyal fan ifadesi iki anlamda kullanılır. Dar anlamda düz kanatlı çarkı tanımlar. Geniş anlamda ise spiral gövdeli bütün santrifüj fanlar için kullanılır. Aşındırıcı toz söz konusu olduğunda kastedilen düz kanatlı yapıdır. Gövde biçimi aynı olduğu için radyal fan, salyangoz fan ailesinin bir üyesi olarak da anılır.
Radyal Fan Nasıl Çalışır?
Hava gövdeye merkezden girer ve dönen çarkın kanatları arasına yönlenir. Düz kanat havayı eğim vermeden dışarı savurur ve bu hareket basıncı artırır. Spiral gövde, çıkışa doğru genişleyen kesitiyle hızın bir bölümünü statik basınca çevirir.
Kanat yüzeyinin düz olması kendi kendini temizleyen bir etki yaratır. Kanada çarpan partikül yüzeyde tutunamaz ve merkezkaç kuvvetiyle dışarı atılır. Eğimli kanatlarda ise partikül kanat cebinde birikir, dengeyi bozar ve zamanla titreşime yol açar. Bu mekanizma radyal fanın verimini bir miktar düşürür. Karşılığında tıkanmadan çalışan bir ünite elde edilir.
Radyal Fan Çeşitleri
Radyal fanlar ürettikleri basınca, kanat sayısına ve gövde biçimine göre ayrılır. Hattın direnci ve havanın kirliliği hangi tipin uygun olduğunu belirler.
| Tip | Kanat yapısı | Taşıdığı hava | Basınç |
|---|---|---|---|
| Alçak basınçlı radyal fan | Az sayıda düz kanat | Az tozlu hava, duman | Düşük |
| Endüstriyel radyal fan | Kalın ve geniş düz kanat | Aşındırıcı ve yapışkan toz | Orta ile yüksek |
| Malzeme taşıma fanı | Az sayıda, geniş aralıklı düz kanat | Talaş, kıymık, lif | Orta ile yüksek |
| Mini radyal fan | Düz kanat, küçük çark | Tek makine emişi | Uygulamaya göre |
Alçak Basınçlı Radyal Fanlar
Alçak basınçlı radyal fan, kısa kanal hatlarında ve düşük dirençli uygulamalarda kullanılır. Ortam havalandırması, duman tahliyesi ve kısa transfer hatları bu grubun alanıdır. Filtreye bağlı sistemlerde tek başına yeterli olmaz, çünkü filtre direnci debiyi hızla düşürür.
Endüstriyel Radyal Fanlar
Endüstriyel radyal fan, ağır hizmet için kalın sacdan üretilen ve düz kanatlı çarkla çalışan tiptir. Aşındırıcı, yapışkan ve lifli tozun doğrudan fandan geçtiği hatların çözümüdür. Çark kalınlığı artırılır, kanat yüzeylerine aşınma plakası eklenir ve gövde takviyeli yapılır. Sıcak gaz hatlarında rulman yatakları gövde dışına alınarak sıcaktan korunur.
Malzeme Taşıma ve Mini Radyal Fanlar
Talaş, kıymık ve lif gibi iri malzemenin pnömatik taşınmasında kanat aralığı geniş tutulur. Böylece malzeme çarka sarılmaz ve kanat arasına sıkışmaz. Mini radyal fan modelleri aynı kanat mantığıyla üretilir. Aradaki fark gövde ölçüsü ve motor gücüdür. Kanal hattına seri bağlanan kompakt modeller ise uzun hatlarda ara basınç desteği verir.
Öne eğimli, sık kanatlı çarklar da santrifüj gruptadır, ancak düz kanatlı değildir. Temiz havada sessiz çalışır, tozlu hatlarda kanat araları dolduğu için radyal fanın yerini tutmaz.
Radyal Fanların Teknik Özellikleri
Radyal fan özellikleri, bir ünitenin hangi hatta çalışabileceğini belirleyen teknik verilerdir. Teklif aşamasında bu veriler birlikte sunulur.
- Kanat yapısı: düz ve eğimsiz kanatlar tozun biriktiği yüzeyi ortadan kaldırır.
- Hava debisi ve statik basınç: hattın gerçek ihtiyacını tanımlayan iki temel değerdir.
- Motor gücü ve devir: debi ile basıncın birlikte karşılanmasını sağlar.
- Gövde sac kalınlığı: aşındırıcı tozda ünite ömrünü doğrudan belirler.
- Aşınma plakası: kanat ve gövde yüzeylerinde değiştirilebilir koruma katmanıdır.
- Çalışma sıcaklığı: çark malzemesini ve rulman yerleşimini belirler.
Motor gücü, debi ile statik basıncın çarpımı fan verimine bölünerek bulunur. Devir iki katına çıktığında güç ihtiyacı sekiz katına çıkar. Bu yüzden radyal fan motoru hesapla belirlenir, tahminle büyütülmez. Gövde malzemesi normal koşullarda siyah sac, korozyon riskinde paslanmaz çelik olarak seçilir.
Radyal Fan Hangi Hatlarda Kullanılır?
Radyal fan, havanın temiz olmadığı hatlarda öne çıkar. Kanat yapısı tozun geçişine izin verdiği için filtre öncesinde de konumlandırılabilir. Tipik kullanım durumları şunlardır:
- Kum, cüruf, çimento ve taşlama tozu gibi aşındırıcı partikül taşıyan hatlar.
- Nemli ya da yağlı, yapışkan partikül içeren emiş hatları.
- Tekstil ve ahşap kaynaklı lifli malzemenin taşındığı hatlar.
- Talaş ve iri taneli malzemenin pnömatik taşınması.
- Soğutma sonrası sıcak gazın çekildiği hatlar.
- Tozun fandan geçmesi gereken, filtre öncesi fan kurguları.
Jet pulse torbalı filtre hatlarında fan genellikle filtre sonrasına konur. Tozun fandan geçmesi gereken kurgularda ise fan öncesine ön tutucu siklon eklenerek iri partikül ayrıştırılır. Sıcak baca gazı taşıyan hatlarda fan öncesine gaz soğutma ünitesi konur. Yanıcı toz bulunan bölümlerde radyal fanın ATEX fan olarak üretilmiş karşılığı kullanılır.
Radyal Fan Seçimi ve Hesabı
Radyal fan hesabı emiş noktalarının toplam debisiyle başlar. Her makine için yakalama hızı ile ağız kesiti çarpılır ve çıkan değerler toplanır. Makinelerin aynı anda çalışma oranı da hesaba katılır. Aksi hâlde ünite gereğinden büyük seçilir.
İkinci adımda kanal hattının basınç kaybı bulunur. Dirsek, daralma ve filtre direnci bu toplama eklenir. Filtreli hatlarda kirli filtre değeri esas alınır. Hesap tamamlandığında debi ve statik basınç fan eğrisi üzerinde işaretlenir. Sistem direnç eğrisiyle kesişen nokta gerçek çalışma noktasını verir. Hava filtreden temiz çıkıyorsa daha yüksek verimli geriye eğimli çark da değerlendirilir.
Radyal Fan mı, Geriye Eğimli Fan mı?
Karar havanın fana hangi durumda ulaştığına göre verilir. Fan filtreden sonra duruyorsa ve çarka temiz hava geliyorsa geriye eğimli çark aynı debiyi daha az enerjiyle taşır. Fan filtreden önce duruyorsa, hat talaş ya da lif taşıyorsa veya toz yapışkansa radyal çark seçilir. Filtre sonrası konumda da toz kaçağı ihtimali yüksekse, örneğin aşındırıcı ince tozda, radyal çark güvenli tarafta kalır. Bu tercih, enerji gideri ile bakım ve duruş riski birlikte tartılarak yapılır.
Radyal Fan Tasarımı ve İmalatı
Radyal fan tasarımı, hattın taşıyacağı tozun ne olduğu bilinmeden yapılamaz. Tozun sertliği, tane büyüklüğü, nemi ve yapışkanlığı belirlenir. Mümkünse tesisten toz numunesi alınır. Ölçüm yapılmadan hazırlanan bir tasarım sahada ya kapasite yetersizliği ya da gereksiz enerji tüketimi yaratır.

Şase üzerine monte, kayış kasnak tahrikli bir radyal fan.
Kanat tasarımı bu veriye göre şekillenir. Aşındırıcılık arttıkça kanat sayısı azaltılır ve kanat kalınlığı artırılır. Yapışkan tozda kanat arası açıklık genişletilir. Üretim sonrası çarka dinamik balans uygulanır. Balans raporu, kanat tasarımı kadar belirleyicidir, çünkü dengesiz çark rulmanları kısa sürede yıpratır.
Radyal Fanlarda Bakım ve Kontrol
Aşındırıcı toz taşıyan hatlarda bakım aralığı kısa tutulur. Çark yüzeyindeki aşınma dengeyi bozar ve titreşim yaratır. Kontrol listesi şu başlıklardan oluşur:
- Çark temizliği ve aşınma plakası kontrolü.
- Rulman sesi ve sıcaklığı.
- Motor akımı: artan akım çoğu zaman çark kirliliğine işaret eder.
- Titreşim ölçümü: en erken uyarıyı verir, yükseldiğinde balans kontrolü yapılır.
- Kayış kasnaklı modellerde kayış gerginliği.
Aşınma plakası incelmeye başladığında çark değişmeden plaka yenilenir. Böylece çark ömrü uzar ve duruş süresi kısalır.
Radyal Fan Fiyatını Belirleyen Etkenler
Radyal fan fiyatları için tek bir rakam verilmez, çünkü her ünite hattın kendi verilerine göre üretilir. Debi, statik basınç, motor gücü, sac kalınlığı ve aşınma plakası kullanımı bedeli oluşturan ana kalemlerdir. Aynı debide bile sac kalınlığı fiyatı belirgin biçimde değiştirir.
Aşındırıcı toz için üretilen üniteler kalın sac ve takviyeli gövde gerektirdiği için standart modellerden pahalıdır. Buna karşılık çark ömrü uzadığı için toplam işletme maliyeti düşer. Teklifler karşılaştırılırken sac kalınlığı, balans raporu ve yedek çark temini teknik veri sayfası üzerinden sorulur. Hattınızın debi ve basınç bilgileriyle teklif formunu doldurduğunuzda projeye özel fiyat hazırlanır.
Sektöre Göre Radyal Fan Çark ve Gövde Seçimi
Radyal fan, santrifüj fan ailesinde tozun doğrudan fandan geçtiği hatlar için seçilir. Sektöre göre değişen şey kanat sayısı, sac kalınlığı ve ek korumadır.
| Sektör | Fanın görevi | Seçimde dikkat edilen nokta |
|---|---|---|
| Dökümhane | Kum, cüruf ve taşlama tozunun taşınması | Aşınma plakası, kalın sac, önde ön tutucu kademe |
| Çimento ve kireç | Öğütme ve paketleme emişi | Çok aşındırıcı ince toz, yüksek debi |
| Geri dönüşüm | Kırıcı ve ayırıcı çıkışı emişi | Karışık ve iri partikül, geniş kanat aralığı |
| Tekstil | Lif ve hav toplama | Lifin çarka sarılmaması, az sayıda düz kanat |
| Ahşap işleme | Talaş ve kıymığın pnömatik taşınması | İri parça, yanıcı toz, gerekirse ex-proof yapı |
| Sıcak gaz hatları | Soğutma sonrası gazın çekilmesi | Rulmanların gövde dışında olması, sıcaklığa uygun malzeme |
İri ve aşındırıcı partikül taşıyan hatlarda fan öncesine siklon, sıcak gaz hatlarında gaz soğutma ünitesi eklenir. Hava filtreden temiz çıkıyorsa daha yüksek verimli salyangoz fan tipleri de değerlendirilir.
Radyal Fan İçin Teklif Alırken Hazırlanacak Bilgiler
Radyal fan fiyatları en çok sac kalınlığı ve aşınma önlemine göre değişir. Doğru teklif için şu bilgileri hazırlayın:
- Toplam debi ve kanal hattının tahmini basınç kaybı.
- Taşınan malzemenin cinsi; mümkünse toz ya da talaş numunesi.
- Tozun fandan geçip geçmeyeceği, fanın filtre öncesi mi sonrası mı duracağı.
- Hava sıcaklığı ve nem durumu.
- Mevcut fan değişecekse eski ünitenin etiket bilgisi ve bağlantı ağız ölçüleri.
- Yanıcı toz ya da gaz varsa tesisin bölge sınıflandırma bilgisi.
- Aşınma plakası ve yedek çark isteği.
Radyal Fan Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Radyal fan hangi tür tozların taşınmasında kullanılır?
Aşındırıcı, yapışkan ve lifli tozların taşındığı hatlarda kullanılır. Düz kanat partikülün birikmesini engellediği için kum, cüruf, talaş ve nemli toz bu fandan geçebilir.
Radyal fan kapasitesi nasıl belirlenir?
Emiş noktalarının toplam debisi ile kanal hattının basınç kaybı birlikte hesaplanır. Makinelerin eş zamanlı çalışma oranı da hesaba katılır.
Radyal fan motor gücü nasıl seçilir?
Debi ve statik basınç fan eğrisine oturtulduktan sonra motor gücü seçilir. Ortama göre koruma sınıfı eklenir, yanıcı toz taşıyan hatlarda ex-proof motor kullanılır.
Radyal fanlarda kanat yapısı neden önemlidir?
Kanat yapısı fanın hangi havada çalışabileceğini belirler. Düz kanat tozu biriktirmez. Eğimli kanatlarda birikme dengeyi bozar, titreşim ve verim kaybı yaratır.
Radyal fan filtreden önce kullanılabilir mi?
Evet. Düz kanatlı yapı tozun fandan geçmesine izin verir. Aşındırıcı ve iri partikülde fanın önüne siklon eklenmesi çark ömrünü uzatır.
Aşınma plakası ne işe yarar?
Kanat ve gövdenin aşınan yüzeylerine takılan değiştirilebilir bir koruma katmanıdır. Plaka inceldiğinde çark değişmeden yenilenir.
- Kategori
- Endüstriyel Fanlar
- Üretim yeri
- İkitelli OSB, İstanbul
- Güncelleme












