Yağ Tutucu Filtre

Yağ Tutucu Filtre Nedir?

Yağ tutucu filtre, havada sıvı fazda bulunan yağ damlacıklarını gaz akımından ayıran bir arıtma ünitesidir. Yağ sisi genellikle 1 ile 10 mikron bandında, yağ dumanı ise bir mikronun altında kalır. Bu iki fraksiyon aynı kademeyle tutulamaz, bu nedenle sistemler çoğunlukla birden fazla kademeyle kurulur.

Toz filtresinden ayrıldığı nokta temizleme yöntemidir. Basınçlı havayla silkeleme sıvı yağda işe yaramaz. Yağ elemanda birikir, birleşir ve yerçekimiyle drenaja akar. Yağ ayırıcı terimi hem atık su hattındaki gres tutucular hem de hava tarafındaki bu üniteler için kullanıldığından, teklif aşamasında hangisinin kastedildiği netleştirilir.

Sanayi tipi yağ tutucu filtre sistemleri

Sanayi tipi yağ tutucu filtre, ev ve mutfak tipi ürünlerden farklı bir ölçekte kurgulanır. Debiler saatte binlerce metreküple ifade edilir, gövde çelik imalattır ve ünite fan, kanal, drenaj hattı ve otomasyonla birlikte çalışır.

Endüstriyel yağ tutucular iki şekilde konumlanır. Tezgâh üstü tipler kirleticiyi çıktığı noktada yakalar. Merkezi tipler ise birden fazla makineyi tek kanal hattıyla toplar. Merkezi kurguda kanal içinde yağ birikimi riski doğduğundan eğim ve drenaj noktaları baştan planlanır.

Yağ Tutucu Filtre Nasıl Çalışır?

Çalışma prensibi dört mekanizmaya dayanır:

• Atalet: İri damlacıklar labirent yüzeyine çarparak tutulur.
• Yakalama: İnce damlacıklar elyaf yapının içinde liflere temas ederek tutulur.
• Koalesans: Yakalanan damlacıklar birleşerek büyür.
• Drenaj: Büyüyen damlalar yerçekimiyle toplama kabına akar.

Submikron fraksiyon için ek kademe gerekir, çünkü tek kademeli bir yağ buharı filtresi bu boyutu tam yakalamaz. Elektrostatik ünitelerde partikül yüklenip zıt kutuplu plakada toplanır, santrifüj ünitelerde ise merkezkaç kuvveti yağı tambur duvarına savurur. Temizlenen hava salona geri verilecekse hattın sonuna yüksek verimli bir son kademe eklenir.

Yağ Tutucu Filtre Çeşitleri

Kademe seçimi yağ yüküne, damlacık boyutuna ve istenen çıkış verimine göre yapılır. Dört tip endüstriyel uygulamaların büyük kısmını karşılar. Aşağıdaki tablo bu tipleri karşılaştırır.

Metal kaset yağ tutucu filtre

Alüminyum ya da paslanmaz labirent kanatlardan oluşan ön kademe tipidir ve iri damlacıkları atalet etkisiyle tutar. Yıkanabilir olduğu için işletme maliyeti düşüktür. Submikron verimi sınırlı olduğundan tek başına değil, ince kademenin önünde kullanılır.

Koalesan yağ tutucu filtre

Cam elyafı ya da sentetik derinlik ortamından oluşur. İnce damlacıkları yakalayıp birleştirerek drenaja akıtır ve yağ sisi için en yaygın endüstriyel çözümdür. CNC ve taşlama hatlarında standart kademedir. Eleman doyduğunda yıkanmaz, değiştirilir, bu yüzden sarf planı yatırım kararının parçasıdır.

Elektrostatik yağ buharı filtresi

Partikülü yüksek gerilim altında yükleyip toplama plakasında tutar. Basınç kaybı düşük olduğundan enerji tüketimi avantajlıdır ve plakalar yıkanıp tekrar kullanılabilir. Buna karşılık yatırım bedeli yüksektir ve plaka kirlendikçe verim düşer. Düzenli yıkama programı uygulanmayan ünitelerde performans kısa sürede beklenenin altına iner.

Santrifüj yağ buharı filtresi

Yüksek devirde dönen tambur, yağı merkezkaç kuvvetiyle duvara savurarak havadan ayırır. Kendi kendini temizlediği için tıkanmaz ve yüksek yağ yükünde kesintisiz çalışır. Submikron fraksiyonu tek başına tam tutmadığından ince bir son kademeyle birlikte kurulur.

Yağ Tutucu Filtre Sisteminin Bileşenleri

Sistem tek bir gövdeden değil, birlikte çalışan beş ana gruptan oluşur.

• Emiş davlumbazı ya da kabin bağlantısı: Kirleticiyi çıktığı noktada yakalar.
• Kademeli filtre grubu: Ön tutucu, koalesan eleman ve gerekirse yüksek verimli son kademeden oluşur.
• Fan ve emiş ünitesi: Hesaplanan debiyi ve basınç kaybını karşılayacak güçte seçilir.
• Yağ drenaj hattı ve toplama kabı: Biriken sıvıyı kesintisiz tahliye eder ve geri kazanıma imkân tanır.
• Gövde ve sızdırmaz kanal hattı: Yağ akışına uygun eğimle imal edilir.

Bileşenlerden birinin eksik hesaplanması sistemin tamamını etkiler. Yetersiz seçilen endüstriyel fan davlumbazdaki yakalama hızını düşürür, eğimsiz bırakılan kanal ise yağın yatay hatlarda birikmesine yol açar.

Yağ Tutucu Filtre Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Yanlış boyutlandırılmış bir ünite hem ortam havasını temizleyemez hem de sarf tüketimini kalıcı olarak yükseltir. Seçimde şu başlıklar belirleyici olur:

• Hava debisi: Ünitenin boyutunu belirleyen ilk veridir.
• Yağ yükü: Birim havadaki yağ miktarı kademe sayısını ve eleman ömrünü belirler.
• Damlacık boyutu: Submikron fraksiyon varsa tek kademe yeterli olmaz.
• Sıvı tipi: Su bazlı emülsiyonla çalışan hatlar yağ ve su tutucu kurgu gerektirir.
• Çalışma sıcaklığı: Sıcak hatlarda filtre öncesine soğutma kademesi gerekir.
• Çıkış verimi: Temizlenen hava salona geri verilecekse yüksek verimli son kademe eklenir.
• Drenaj ve geri kazanım: Tutulan yağın tahliyesi ve prosese dönüşü baştan planlanır.
• Yangın güvenliği: Kanal ve gövdede biriken yağ tutuşabilir malzeme olarak değerlendirilir.

Bu başlıklar birbirine bağlıdır. Koku ve gaz bileşeni de söz konusuysa hatta sulu filtre ya da aktif karbon kademesi ayrıca değerlendirilir. Havada yağın yanında kuru toz da yüksek miktarda bulunuyorsa, toz için ayrı bir filtre kademesi düşünülür.

Yağ Tutucu Filtre İmalatı ve Projelendirme

Projelendirme saha ölçümüyle başlar. Her kaynağın debisi, havadaki yağ yükü, damlacık boyutu dağılımı ve sıcaklığı belirlenir, ardından kanal güzergâhı ve kademe sayısı çıkarılır. Makinelerin kapalı kabinli mi açık mı olduğu, davlumbaz tasarımını ve gereken debiyi doğrudan değiştirir.

Kullanılan sıvının tipi tasarımı doğrudan değiştirir. Su bazlı emülsiyonla çalışan tezgâhlarda havaya yağ ve su birlikte taşındığı için yağ ve su tutucu kurgu gerekir. Düz yağ kullanan hatlarda ise tek fazlı çözüm yeterli olur. İmalatta gövde ve kanal birleşimleri yağ sızdırmazlığına göre yapılır, drenaj noktaları gövdenin en alt seviyesine yerleştirilir.

Temizlenen hava salona geri verilecekse sistem fabrika havalandırma sistemleri ile birlikte planlanır. Bu durumda çıkış verimi ve salonun hava dengesi tasarımın parçası olur.

Yağ Tutucu Filtre Montajı ve Bakımı

Montajda kanal eğimi belirleyicidir. Yağ aşağı akacak şekilde eğim verilir, alçak noktalara drenaj konur ve gövdenin en alt seviyesine tahliye vanası yerleştirilir. Eğimsiz bırakılan yatay hatlar yağ biriktirir. Bu birikim hem emiş verimini düşürür hem de yangın riski oluşturur.

Devreye almada davlumbaz ağzındaki yakalama hızı ölçülür, drenaj hattında yağın serbestçe aktığı kontrol edilir ve her kademenin ilk basınç farkı kaydedilir. Bu değerler, elemanların ne zaman doyduğunu anlamak için sonraki kontrollerin referansı olur.

Bakımın temeli basınç farkı takibidir. Kontrol listesi şu başlıklardan oluşur:

• Metal kasetlerin periyodik olarak yıkanması ve tam kurutulduktan sonra takılması
• Elektrostatik plakaların sökülüp temizlenmesi
• Koalesan elemanların ve filtre kartuşlarının doyduğunda değiştirilmesi
• Yağ toplama kabının boşaltılması ve drenaj hattının açık tutulması
• Kanal içi yağ birikiminin kontrol edilip temizlenmesi

Yağ Tutucu Filtre Fiyatları

Yağ tutucu filtre fiyatları için tek bir liste rakamı verilemez, çünkü her ünite tesisin kendi verilerine göre boyutlandırılır. Aynı debide çalışan iki tesiste yağ yükü ve kademe sayısı farklıysa bedel de birbirinden ayrışır.

Fiyatı belirleyen kalemler toplam hava debisi, kademe sayısı, koalesan eleman yüzey alanı, gövde malzemesi, fan motor gücü ve kanal metrajıdır. Elektrostatik kademe gerektiğinde yüksek gerilim ünitesi, geri kazanım planlandığında ise drenaj hattı yatırıma eklenir. Değerlendirmede sarf elemanlarının yıllık maliyeti de hesaba katılır.